راهنمای عیب یابی الکتروموتور ها

 29 مهر 1398   08:39
اشتراک :

الکتروموتورها به‌عنوان یکی از پرکاربردترین انواع موتورها در صنعت به‌ شمار می‌روند. هراندازه که شما بیشتر در رابطه با عیب یابی الکتروموتور ها بدانید هزینه‌های آتی شما در رابطه با تعمیر موتور الکتریکی کاهش پیدا خواهد کرد. درواقع این عیب‌یابی در زمان شروع مشکل می‌تواند سبب تعمیر به موقع موتور شده و از هزینه‌های جانبی که بعدها در صورت وجود عیب ایجاد خواهد شد جلوگیری کند. توانایی عیب‌یابی صحیح یک الکتروموتور سبب می‌شود تا مشکلات بعدی ایجاد نشده و با هزینه‌ای معقول تعمیرات قابل انجام باشد. در مقابل اگر عیب یابی به‌درستی انجام نشود، باید انتظار مشاهده مشکلات بیشتر و هزینه‌های سنگین‌تر را داشته باشید.  

این راهنما به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید منشا عیب را تشخیص داده و به‌درستی تعمیرات را لحاظ کنید. روش‌های مختلفی برای عیب یابی الکتروموتور وجود دارد اما به‌صورت کلی برای انجام این امر نیازمند اُهم ‌متر خواهید بود. با استفاده از اهم‌متر می‌توانید عیب یابی خازن الکتروموتور و باقی قطعات را انجام دهید.

روش های عیب یابی الکتروموتور ها

به‌صورت کلی روش‌های متفاوتی در عیب یابی الکتروموتور ها وجود دارد که هرکدام از این روش‌ها می‌تواند به بررسی قسمت خاصی از یک موتور بپردازد. اما دو روش عمده برای عیب‌یابی در نظر گرفته می‌شود. روش نخست برای عیب‌یابی، قطعات مکانیکی است که پیش از هر گونه بررسی الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در روش عیب‌یابی مکانیکی ظاهر موتور و قطعات مورد بررسی قرارگرفته و اگر برخورد، عدم حرکت درست و شکستگی دیده شود مشکل به‌واسطه تعویض یا غیره حل خواهد شد. اگر پس از بررسی ظاهری هیچ مشکلی قابل مشاهده نباشد، عیب یابی الکتریکی الکتروموتور ها مطرح می‌شود.

در روش الکتریکی، اتصالات، قطعی‌ها و غیره مورد بررسی قرار می‌گیرد. هرکدام از مشکلات الکتریکی می‌تواند سبب کار نکردن موتور الکتریکی شود. به همین جهت در اکثر مواقع زمانی شما متوجه اشکال الکتریکی می‌شوید که موتور کار نمی‌کند. در ادامه به بررسی گسترده عیب یابی الکتروموتور ها به‌صورت الکتریکی یا مکانیکی خواهیم پرداخت.

عیب یابی الکتروموتورها

نحوه تشخیص و عیب یابی قطعات برقی موتورها

برای عیب یابی معمولا دو شاخه در نظر گرفته می‌شود. یکی از این شاخه‌ها بررسی قطعات برقی موتورها است. در این مورد به صورت کلی موارد رایجی وجود دارد که بررسی آن‌ها در مرحله اول الزامی است.

  • اگر موتور را روشن کردید و خاموش شد، باید فیوز را بررسی کنید. پس از آنکه از عملکرد فیوز اطمینان حاصل شد، ممکن است این مشکل به دلیل ایجاد اتصال کوتاه در الکتروموتور باشد. برای رفع مشکل اتصال کوتاه کافی است اتصالات را بررسی کنید تا متوجه شوید که در کدام بخش از اتصالات قطعی وجود دارد و آن را اصلاح کنید.
  • اگر موتور را روشن کردید و موتور به‌کار نیافتد، فیوز را بررسی کنید تا مطمئن شوید که کارکرد آن درست است، اگر عملکرد فیوز مشکل نداشت و اتصال برق درست بود، احتمال سوختگی موتور بالا است. برای عیب یابی الکتروموتورها در این دسته، باید سیم پیچ‌های موتور در کنار استاتور را بررسی کنید. برای رفع این عیب لازم است که سیم‌پیچی تعمیر شده و یا از نو انجام شود.
  • در حالت دیگر ممکن است موتور پس از روشن شدن خاموش شود، حال آن‌که فیوز به درستی کار می‌کند، در این مورد باید خازن بررسی شود. برای عیب یابی خازن الکتروموتور، باید قطعه خازن را از مدار خارج کرده و بررسی کنید. اگر مشکل از خازن باشد باید آن را تعویض کنید. 

نحوه تشخیص و تعمیر قطعات مکانیکی الکتروموتورها

قطعات مکانیکی موتورهای الکتریکی مواردی هستند که در عیب یابی مورد بررسی قرار می‌گیرند. بررسی و عیب‌یابی قطعات مکانیکی ساده‌تر از قطعات الکتریکی است. 

سختی حرکت در روتور الکتروموتورها: برای عیب یابی این مشکل باید موارد متعددی مورد بررسی قرار بگیرند تا علت سختی حرکت روتور در حالت روشن و خاموش تشخیص داده شود. از جمله روش‌های مرسوم برای عیب‌یابی این موارد بررسی بلبرینگ و یاتاقان موتور است. بررسی عیب یابی الکتروموتور ها براساس بلبرینگ خود می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.
بلبرینگ ها به دلایل مختلفی دچار نقص می‌شوند، برای مثال اگر در حلقه بلبرینگ ترک ایجاد شود یا ذراتی میان ساچمه‌ها قرار بگیرند، بلبرینگ دچار مشکل می‌شود. یکی دیگر از این عوامل گریپاژ است که به دلیل کثیفی یا سخت شدن گریس در بلبرینگ ایجاد می‌شود. درست جا نزدن بلبرینگ یکی از مواردی است که در این عیب یابی باید در نظر گرفته شود. درست جا نزدن بلبرینگ سبب خرابی آن خواهد شد. 
به همین دلیل زمانی که صدای زیادی از موتور به گوش می‌رسد، بلبرینگ‌ها باید بررسی شوند. در واقع این صدا ممکن است به دلیل آن باشد که بلبرینگ به خوبی در مکان خود قرار نگرفته باشد. برای تعمیر این عیب موتور تعویض بلبرینگ یا تراشکاری پیشنهاد می‌شود.

روش های تعمیر انواع موتورها

تعمیر موتورهای الکتریکی به نوع مشکل و ماهیت آن‌ها بستگی دارد. در واقع هر مشکل یا ایرادی در موتورهای الکتریکی روش خاص خود را می‌طلبد. در روش‌ها‌ی تعمیر باید در مرحله اول عیب یابی انجام شود. پس از آن، روش مناسب برای تعمیر تعیین می‌شود. گاهی در تعمیر الکتروموتورها باید تعویض قطعه صورت بگیرد. برخی اوقات نیز تعویض قطعه نیاز نیست و تنها با تعمیر قطعه می‌توان دستگاه را مجددا راه‌اندازی کرد.‌
عیب‌یابی درست نخستین قدمی است که باید پیش از تعمیر به آن توجه شود. در صورتی که عیب‌یابی به‌درستی صورت نگیرد، تعمیر نیز با مشکل مواجه خواهد بود. در واقع اگر مشکل و عیب به درستی تشخیص داده شود، تعمیر آن راحت‌تر خواهد بود. 

نحوه تشخیص و عیب یابی موتورهای الکتریکی تک فاز

برای عیب یابی موتور های الکتریکی تک فاز باید ساختار این موتورها را بشناسید. خرابی موتورهای تک ‌فاز علل مختلفی دارد و عیب یابی این موتورها بر اساس موارد رایج آن صورت می‌گیرد. در ادامه به برخی از این موارد می پردازیم.

  • کار نکردن با‌ وجود جریان برق: در عیب یابی الکتروموتور ها با این مشکل، مشخص شده است که جریان برق به صورت صحیح به موتور انتقال پیدا نمی‌کند. خرابی کلید قطع و وصل، سوختگی فیوز، وجود قطعی در مدار، قطعی در کابل جریان و غیره از جمله علل این عیب هستند. برای تشخیص این مشکل باید موارد فوق را بررسی کنید. درنهایت اگر تمامی موارد ذکرشده به درستی کار می‌کردند، باید سیم پیچ را بررسی کنید.
  • اتصال در بدنه: این عیب یابی با استفاده از اهم‌متر انجام می‌گیرد. برای تشخیص درست، اهم‌متر به سر خروجی و بدنه الکتروموتور متصل می‌شود. اگر پس از اتصال عقربه‌ها منحرف شدند، می‌تواند نشان‌دهنده این موضوع باشد که در بدنه الکتروموتور اتصالی وجود دارد. اگر اتصال در بدنه کامل نباشد اهم‌متر قادر به تشخیص عیب نخواهد بود و باید میگر مورد استفاده قرار بگیرد.
  • یکی از مواردی که در عیب یابی الکتروموتور ها در نظر گرفته می‌شود ایجاد اتصال بین سیم‌پیچ اصلی با راه‌انداز است. به‌هیچ‌وجه نباید میان دو مورد ذکرشده ارتباطی برقرار باشد. برای عیب یابی این مورد کافی است یک سیم از سیم‌پیچ اصلی و سیم دیگری از سیم‌پیچ راه انداز به اهم‌متر متصل شوند تا اتصالی یا عدم اتصالی آن‌ها بررسی شود. برای آنکه مطمئن شوید هیچ اتصالی وجود ندارد باید به عقربه اهم‌متر نگاه کنید، اگر اهم‌متر عددی را نشان ندهد به معنای این است که اتصالی وجود ندارد.
  • اتصال کوتاه شدگی در مدار مورد مهم دیگری است که مورد بررسی قرار می‌گیرد. علت این مشکل گرما است. در واقع گرما سبب از بین‌ رفتن عایق در سیم‌پیچ‌ها شده و برای عیب یابی آن، به دو سر کلاف اهم متر متصل می‌شود. پس از اتصال باید هر دو عدد نمایش داده‌شده یکسان باشد در غیر این‌ صورت تعمیر موتور الکتریکی باید بر اساس اتصال کوتاه‌شدگی انجام شود.

درنهایت پس از بررسی‌های لازم برای عیب یابی الکتروموتورها روش بر طرف کردن عیب شناسایی می‌شود و با استفاده از یک روش مناسب این کار انجام می شود. گاهی برای برطرف‌کردن این عیب به یک متخصص نیاز خواهید داشت. به همین دلیل، اگر تخصص کافی برای تعمیر قطعه معیوب ندارید، لازم است کار را به یک متخصص بسپارید تا الکتروموتور شما در زودترین زمان ممکن قادر به فعالیت باشد.

تعمیر موتورهای الکتریکی

نحوه تشخیص و عیب یابی موتورهای الکتریکی سه فاز

عیب‌یابی ماهیت یکسانی دارد و تنها در ساختار و بررسی دارای تفاوت‌هایی است. در عیب یابی موتور های الکتریکی سه‌ فاز موارد متفاوتی باید در نظر گرفته و بررسی شود. در ادامه به بررسی عیب یابی موتور های الکتریکی سه فاز می‌پردازیم تا بتوانید این کار را انجام دهید. برای عیب یابی موتور های سه فاز شما باید ساختار این موتورها را بشناسید. در این صورت می‌توانید تشخیص دهید که مشکل به‌وجود آمده شامل چه قسمتی است و از چه روشی باید آن را رفع کنید.
نواقص مکانیکی؛ در این قسمت از عیب یابی الکتروموتور ها باید به صورت ظاهری و فیزیکی بررسی‌های لازم را انجام دهید. برای مثال اگر برخورد استاتور با روتر دیده شد، موتور بر حسب قطعه تعمیر می‌شود. همچنین اگر در الکتروموتور شکستگی مشاهده کردید، باید آن را در ابتدا فرایند رفع کنید.  
پس‌ از آنکه عیب ‌یابی به‌صورت فیزیکی انجام شد، نوبت به عیب یابی الکتریکی می‌رسد که برای این منظور باید از اهم‌متر استفاده کنید. در روش تست سیم پیچ با اهم متر باید سیم پیچ موتور را در حالت ستاره قرار بدهید و آن را تست کنید.
 پس از آنکه سیم‌پیچ در حالت ستاره قرار گرفت، باید هر سه کلاف موتور توسط اهم‌متر مورد بررسی قرار بگیرند. برای عیب یابی با اهم‌متر آن را روی مقاومت قرار دهید. اعداد نمایش داده شده توسط اهم‌متر باید در بازه مشخصی قرار بگیرند. توجه داشته باشید که تا 5 درصد خطا وجود خواهد داشت.

عیب یابی موتورهای آسنکرون DC

برای عیب یابی موتورهای آسنکرون، باید ابتدا ساختار این موتورها بشناسید تا روند عیب یابی انواع الکتروموتور ها در این شاخه را انجام دهید. در عیب یابی موتور dc سه قسمت بررسی می شود: قسمت اول استاتور، قسمت دوم آرمیچر و قسمت سوم شامل مکانیزم‌های جاروبک هستند.
در عیب یابی آرمیچر موتورهای آسنکرون از اهم‌متر استفاده می‌شود. برای بررسی آرمیچر باید آن را از موتور جدا کنید. پس از جداسازی لازم است که تست مقاومت اتصال 180 درجه انجام شود. در تست دوم باید مقاومت تیغه به تیغه را انجام دهید. توجه داشته باشید که در هر دو تست عیب‌یابی، عدد نمایش داده‌شده باید یکسان باشد. در تست سوم شما باید مقاومت تیغه را نسبت به هسته آهنی بسنجید تا مطمئن شوید که هیچ اتصال الکتریکی وجود نداشته باشد. در صورتی که پاسخ تست‌ها درست باشد می‌توانید از سلامت آرمیچر مطمئن شده و سایر موارد را عیب‌یابی کنید. 
در عیب‌یابی موتور DC کافی است از اهم‌متر برای بررسی مقاومت استفاده کنید. در تست مقاومت نباید اعداد متفاوتی نمایش داده شود. در این صورت یکی از سیم‌پیچ ها آسیب‌ دیده است. اگر عدد مقاومت بالا باشد، باید به قطع سیم‌پیچ شک کنید.
برای عیب یابی انواع الکتروموتورها علاوه بر تجهیزاتی چون اهم‌تر باید شناخت نسبی از ساختار موتور نیز داشته باشید. در واقع بدون شناخت موتور و عملکرد آن امکان عیب یابی وجود نخواهد داشت. پس ‌از ‌آنکه فرایند عیب یابی به‌درستی انجام شد، باید روش تعمیر درستی برای رفع عیب انتخاب شود. اگر تخصص کافی برای تعمیر ندارید، باید به یک متخصص تعمیر موتور و قطعات الکتریکی مراجعه کنید.
اما همان‌طور که دیدید چه خودتان بخواهید دست به کار شوید و چه بخواهید کار را به یک فرد یا تیم متخصص بسپارید، مهم این است که عیب یابی و تعمیر موتور الکتریکی اهمیت بسیار زیادی دارد و اگر به درستی انجام شود می‌تواند صرفه‌جویی زیادی در پی داشته باشد. اما باید دقت داشته باشید به دلیل حساسیت موضوع اگر نتوانید کار را به خوبی و تخصصی انجام دهید، مجبور می‌شوید هزینه زیادی بابت خسارت وارده بپردازید.

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز شما به این مقاله :